Самарқанд вилояти Самарқанд шаҳар Бош имом-хатиблиги w w w . s a v a d - u l - a z a m . u z

Ақийда

Аҳли сунна вал жамоанинг Мотуридий ва Ашъарий уламолари

 
 

Маълумки, Ашъарийлар Мотуридийлар билан биргаликда Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «Саводул-Аъзам» (катта жамоат) уммати номи билан бирлашади. Бу атамалар Имом Абул Ҳасан ал-Ашъарий роҳимаҳуллоҳ ва Имом Абу Мансур ал-Мотуридий роҳимаҳуллоҳнинг мазҳаблари пайдо бўлгандан бери ҳозиргача давом этмоқда. Одамларнинг аксари шу йўлни танлаганлар, хусусан, муфассирлар, муҳаддислар, фақиҳлар, усулчилар, мутакаллимлар, аҳли луғатлар, тарихчилар, саркардалар, ислоҳотчилар ва ҳаказо... Улар Ашъарий ёки Мотуридий ёки бу иккисига мувофиқ бўлишган ва уларнинг манҳажларидан юришган. Қуйида буларни баён қиламиз:

• Тафсир ва Қуръони карим илмлари аҳли бўлган уламолардан:

1- Имом Абу Муҳаммад Саҳл ибн Абдуллоҳ Тустарий (283-ҳиж. вафот этганлар).

2- Имом Зажжож (310-ҳиж. вафот этганлар).

3- Имом Табароний (360-ҳиж. вафот этганлар).

4- Имом Самарқандий (373-ҳиж. вафот этганлар).

5- Имом Ибн Абу Заманин ал-Моликий (399-ҳиж. вафот этганлар).

6- Имом Мовардий (450-ҳиж. вафот этганлар).

7- Имом Қушайрий (465-ҳиж. вафот этганлар).

8- Имом ал-Воҳидий ан-Найсобурий (468-ҳиж. вафот этганлар).

9- Имом Абу Музаффар Самъоний (489-ҳиж. вафот этганлар).

10- Имом Тожул-Қурро Маҳмуд ибн Ҳамза ибн Наср Абул Қосим Бурҳониддин ал-Кирмоний (505-ҳиж. вафот этганлар).

11- Имом Бағовий (516-ҳиж. вафот этганлар).

12- Имом Ибн Атийя (542-ҳиж. вафот этганлар).

13- Имом Ибнул Аробий (543-ҳиж. вафот этганлар).

14- Имом Ибн Жавзий (597-ҳиж. вафот этганлар).

15- Имом ар-Розий (606-ҳиж. вафот этганлар).

16- Имом Қуртубий (671-ҳиж. вафот этганлар).

17- Имом Байзовий (685-ҳиж. вафот этганлар).

18- Имом Насафий (710-ҳиж. вафот этганлар).

19- Имом ал-Хозин (741-ҳиж. вафот этганлар).

20- Имом Абу Ҳайён (745-ҳиж. вафот этганлар).

21- Имом Ибн Одил Ҳанбалий Димашқий Нўъмоний (775-ҳиж. вафот этганлар).

22- Имом Заркаший (794-ҳиж. вафот этганлар).

23- Имом Ферузободий (817-ҳиж. вафот этганлар).

24- Имом Ибн ал-Жазарий (833-ҳиж. вафот этганлар).

25- Имом Низомиддин Ҳасан ибн Муҳаммад ибн Ҳусайн ал-Қиммий Найсобурий (850-ҳиж. вафот этганлар).

26- Имом ал-Маҳаллий (864-ҳиж. вафот этганлар).

27- Имом Саъолабий (875-ҳиж. вафот этганлар).

28- Имом ал-Бақоъий (885-ҳиж. вафот этганлар).

29- Имом Муҳаммад ибн Абдурроҳман ал-Ийжий Шофеъий (905-ҳиж. вафот этганлар).

30- Имом Суютий (911-ҳиж. вафот этганлар).

31- Имом Абу Саъуд (982-ҳиж. вафот этганлар).

32- Имом аш-Шиҳоб ал-Хоффажий (1069-ҳиж. вафот этганлар).

33- Имом Зарқоний (1122-ҳиж. вафот этганлар).

34- Имом Бурсавий (1127-ҳиж. вафот этганлар).

35- Имом Жамал (1204-ҳиж. вафот этганлар).

36- Имом Ибн Ажийба (1224-ҳиж. вафот этганлар).

37- Имом Совий (1241-ҳиж. вафот этганлар).

38- Имом Олусий (1270-ҳиж. вафот этганлар).

39- Имом Муроғий (1371-ҳиж. вафот этганлар).

40- Имом Тоҳир ибн Ошур (1393-ҳиж. вафот этганлар).

41- Имом Шаъровий (1419-ҳиж. вафот этганлар).

42- Имом Ваҳба Зуҳайлий (1436-ҳиж. вафот этганлар).

...ва шу каби бошқа уламолар.

• Ҳадис ва ҳадис илмлари уламоларидан:

1- Имом Хаттобий (388-ҳиж. вафот этганлар).

2- Имом Ҳоким (405-ҳиж. вафот этганлар).

3- Имом Ибн Фурак (406-ҳиж. вафот этганлар).

4- Имом Абу Нуъайм Исфаҳоний (430-ҳиж. вафот этганлар).

5- Имом Ибн Баттол (449-ҳиж. вафот этганлар).

6- Имом Байҳақий (458-ҳиж. вафот этганлар).

7- Имом Хатиб ал-Бағдодий (463-ҳиж. вафот этганлар).

8- Имом Мозарий (536-ҳиж. вафот этганлар).

9- Имом Қози Иёз (544-ҳиж. вафот этганлар).

10- Имом Ибн Асокир (571-ҳиж. вафот этганлар).

11- Имом Мунзирий (601-ҳиж. вафот этганлар).

12- Имом Муҳаммад ибн Саид ибн Яҳё ибн Даббисий ал-Воситий (637-ҳиж. вафот этганлар).

13- Имом Ибн Салоҳ (643-ҳиж. вафот этганлар).

14- Имом Абул Аббос Қуртубий (656-ҳиж. вафот этганлар).

15- Имом Изз ибн Абдуссалом (660-ҳиж. вафот этганлар).

16- Имом Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Молик (672-ҳиж. вафот этганлар).

17- Имом Нававий (676-ҳиж. вафот этганлар).

18- Имом Ибн Мунаййир (683-ҳиж. вафот этганлар).

19- Имом Ибн Дақиқ ал-Ийд (702-ҳиж. вафот этганлар).

20- Имом Ибн Замлаконий (727-ҳиж. вафот этганлар).

21- Имом Ибн Жамоа (733-ҳиж. вафот этганлар).

22- Имом Абдулкарим ибн Абдуннур ибн Мунаййир ал-Ҳалабий (735-ҳиж. вафот этганлар).

23- Имом Миззий (742-ҳиж. вафот этганлар).

24- Имом Зайлаъий (743-ҳиж. вафот этганлар).

25- Имом Салоҳиддин Халил ибн Кайкалдий ал-Алоий (761-ҳиж. вафот этганлар).

26- Имом Аҳмад ибн Аҳмад Курдий (763-ҳиж. вафот этганлар).

27- Имом Муҳаммад ибн Баҳодир Заркаший (794-ҳиж. вафот этганлар).

28- Имом Умар ибн Алий ибнул Мулаққий (805-ҳиж. вафот этганлар).

29- Имом ал-Ироқий (806-ҳиж. вафот этганлар).

30- Имом Ҳайсамий (807-ҳиж. вафот этганлар).

31- Имом Абу Зуръа ал-Ироқий (826-ҳиж. вафот этганлар).

32- Имом Муҳаммад ибн Абу Бакр Димомийний (827-ҳиж. вафот этганлар).

33- Имом Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Холфа ал-Виштоний ал-Убайи ал-Моликий (728-ҳиж. вафот этганлар).

34- Имом Бурҳониддин ибн Муҳаммад ибн Халил ал-Ҳалабий Сибт ибн ал-Ажамий (841-ҳиж. вафот этганлар).

35- Имом Муҳаммад ибн Аҳмад ибн Муҳаммад Марзуқ ал-Ҳафийд (842-ҳиж. вафот этганлар).

36- Имом Муҳаммад ибн Аҳмад ибн Мусо ал-Кафийрий (846-ҳиж. вафот этганлар).

37- Имом Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Мусо Шофеъий ал-Ҳанбалий (846-ҳиж. вафот этганлар).

38- Имом Ибн Ҳажар Асқалоний (852-ҳиж. вафот этганлар).

39- Имом Маҳмуд ибн Аҳмад ал-Айний Бадриддин Абу Муҳаммад (855-ҳиж. вафот этганлар).

40- Имом Саховий (902-ҳиж. вафот этганлар).

41- Имом Суютий (911-ҳиж. вафот этганлар).

42- Имом Абул Аббос Шиҳобиддин Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Абу Бакр ибн Абдулмалик Қасталоний Қутайбий ал-Мисрий (923-ҳиж. вафот этганлар).

43- Имом Ибн Аллон (1057-ҳиж. вафот этганлар).

44- Имом Муновий (1031-ҳиж. вафот этганлар).

45- Имом Мулла Алий ал-Қорий (1014-ҳиж. вафот этганлар).

46- Имом Байқуний (1080-ҳиж. атрофида вафот этганлар).

47- Имом Синдий (1136-ҳиж. вафот этганлар).

48- Имом Забийдий (1205-ҳиж. вафот этганлар).

49- Имом Алий ибн Сулаймон ал-Бажмаъавий Мағрибий Моликий (1298-ҳиж. вафот этганлар).

50- Имом Лакнавий (1304-ҳиж. вафот этганлар).

...ва шу каби бошқа уламолар.

• Фиқҳ ва Усулул-фиқҳ уламоларидан:

Ҳанафийлардан:

1- Имом Жассос (370-ҳиж. вафот этганлар).

2- Имом Абу Лайс Наср ибн Муҳаммад ибн Аҳмад ибн Иброҳим Самарқандий (373-ҳиж. вафот этганлар).

3- Имом Абдулазиз Бухорий (449-ҳиж. вафот этганлар).

4- Имом Баздавий (482-ҳиж. вафот этганлар).

5- Имом Сарахсий (552-ҳиж. вафот этганлар).

6- Имом Косоний (587-ҳиж. вафот этганлар).

7- Имом Марғиноний (593-ҳиж. вафот этганлар).

8- Имом Зайлаъий (743-ҳиж. вафот этганлар).

9- Имом Камол ибн Ҳумом (861-ҳиж. вафот этганлар).

10- Имом Ибн Амир ал-Ҳаж (879-ҳиж. вафот этганлар).

11- Имом Ибн Нужайм (970-ҳиж. вафот этганлар).

12- Имом Шурунбулоний (1069-ҳиж. вафот этганлар).

13- Имом Ҳаскафий (1088-ҳиж. вафот этганлар).

14- Имом Ибн Обидийн (1252-ҳиж. вафот этганлар).

15- Имом Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Исмоил Таҳтовий ал-Ҳанафий (1231-ҳиж. вафот этганлар).

...ва шу каби бошқа уламолар.

Моликийлардан:

16- Имом Ибн Рушд (520-ҳиж. вафот этганлар).

17- Имом Ибн Ҳожиб (644-ҳиж. вафот этганлар).

18- Имом Қурофий (684-ҳиж. вафот этганлар).

19- Имом Ибн Жиззий (708-ҳиж. вафот этганлар).

20- Имом Ибн ал-Ҳаж (737-ҳиж. вафот этганлар).

21- Имом Шотибий (790-ҳиж. вафот этганлар).

22- Имом Саннусий (895-ҳиж. вафот этганлар).

23- Имом Зарруқ (899-ҳиж. вафот этганлар).

24- Имом Дирдийр (1201-ҳиж. вафот этганлар).

25- Имом Зарқоний (1122-ҳиж. вафот этганлар).

26- Имом Нафароний (1125-ҳиж. вафот этганлар).

27- Имом Дасуқий (1230-ҳиж. вафот этганлар).

28- Имом Ибн Алийш (1299-ҳиж. вафот этганлар).

...ва шу каби бошқа уламолар.

Шофеъийлардан:

29- Имом Ибну-н Нақийб (451-ҳиж. вафот этганлар).

30- Имом Жувайний (478-ҳиж. вафот этганлар).

31- Имом Ғаззолий (505-ҳиж. вафот этганлар).

32- Имом Исфироийний (418-ҳиж. вафот этганлар).

33- Имом Боқиллоний (403-ҳиж. вафот этганлар).

34- Имом Шерозий (476-ҳиж. вафот этганлар).

35- Имом Мутаваллий (478-ҳиж. вафот этганлар).

36- Имом Самъоний (562-ҳиж. вафот этганлар).

37- Имом Розий (606-ҳиж. вафот этганлар).

38- Имом Рофиъий (623-ҳиж. вафот этганлар).

39- Имом Омидий (631-ҳиж. вафот этганлар).

40- Имом Ибн Салоҳ (643-ҳиж. вафот этганлар).

41- Имом Изз ибн Абдуссалом (660-ҳиж. вафот этганлар).

42- Имом Нававий (676-ҳиж. вафот этганлар).

43- Имом Байзовий (685-ҳиж. вафот этганлар).

44- Имом Ибн Дақиқ ал-Ийд (702-ҳиж. вафот этганлар).

45- Имом Ибн Руфъа (710-ҳиж. вафот этганлар).

46- Имом Тожиддин Субкий (771-ҳиж. вафот этганлар).

47- Имом Азраъий (783-ҳиж. вафот этганлар).

48- Имом Ҳусоний (829-ҳиж. вафот этганлар).

49- Имом Ибну-л Мақоррий (837-ҳиж. вафот этганлар).

50- Имом Ромлий (844-ҳиж. вафот этганлар).

51- Имом Маҳаллий (864-ҳиж. вафот этганлар).

52- Имом Закарийё ал-Ансорий (926-ҳиж. вафот этганлар).

53- Имом Ибн Ҳажар ал-Ҳайтамий (974-ҳиж. вафот этганлар).

54- Имом Шарбийний (977-ҳиж. вафот этганлар).

55- Имом Бажийромий (1221-ҳиж. вафот этганлар).

56- Имом Байжурий (1276-ҳиж. вафот этганлар).

...ва шу каби бошқа уламолар.

• Луғат илми аҳлидан бўлган уламолар:

1- Имом Журжоний (417-ҳиж. вафот этганлар).

2- Имом Ибну-л Анбарий (377-ҳиж. вафот этганлар).

3- Имом Суютий (911-ҳиж. вафот этганлар).

4- Имом Ибн Молик (672-ҳиж. вафот этганлар).

5- Имом Ибн Ақийл (513-ҳиж. вафот этганлар).

6- Имом Ибн Ҳишом (761-ҳиж. вафот этганлар).

7- Имом Ибн Манзур (711-ҳиж. вафот этганлар).

8- Имом Ферузободий (817-ҳиж. вафот этганлар).

9- Имом Забийдий (1205-ҳиж. вафот этганлар).

10- Имом Ибн Ҳожиб (644-ҳиж. вафот этганлар).

11- Имом ал-Азҳарий (370-ҳиж. вафот этганлар).

12- Имом Абу Ҳайён (745-ҳиж. вафот этганлар).

13- Имом Ибн Форис (395-ҳиж. вафот этганлар).

14- Имом Кафавий (990-ҳиж. вафот этганлар).

15- Имом Ибн Ожурум (723-ҳиж. вафот этганлар).

...ва шу каби бошқа уламолар.

• Саркардалардан:

1- Нуриддин Шаҳид (1174-мил. вафот этганлар).

2- Салоҳиддин Айюбий (589-ҳиж. вафот этганлар).

3- Музаффар Қутз (658-ҳиж. вафот этганлар).

4- Зоҳир Бейбарс (676-ҳиж. вафот этганлар).

5- Султон Муҳаммад Фотиҳ (1481-мил. вафот этганлар).

...ва шу каби бошқа саркардалар.

Ушбу забардаст кишилар бугун баъзи бир тоифалар инкор қилаётган ва қарши чиқаётган «танзиҳ» - Аллоҳ таолони махлуқотларига ўхшатишдан поклаш эътиқодида бўлишган. Турос илмида ва зафарли тарихимизда асосий бўғим вазифасини бажарадиган ушбу зотлардан юз ўгирадиган бўлсак, динни тўғри англашда кимга мурожаат қиламиз?! Ким бизга таянч вазифасини бажариб беради?!

“Аҳли сунна вал жамоанинг ақида мактаблари Мотуридия ва Ашъария мазҳабларидир!”.

Лаа ҳавла ва лаа қуввата илла биллаҳ!

Тузувчи: Устоз Доктор Алий Шозилий

Таржимон: Абдуссами Хайруллоҳ

Манба: sammuslim.uz


Киритилган вақти: 06/03/2021 11:48;   Кўрилганлиги: 113
 
Материал манзили: https://savad-ul-azam.uz/islam/aqidah/ahli-sunna-val-jamoaning-moturidiy-va-ashariy-ulamolari
Чоп этилган вақт: 06/12/2021 22:49